زبان :
پیام دبیر

مهرماه 1395

اکنون همۀ جوامع بشری آگاه تلاش دارند تا با درک بهتر از زندگی سالم، سبک زندگی خود را به گونه ای برگزینند که بر مبنای توسعۀ پایدار استوار باشد. مؤلفه های توسعۀ پایدار متشکل از توانمندی اقتصادی جامعۀ سالم است، مشروط بر آنکه سازگار با محیط زیست باشد. در واقع توسعۀ پایدار بر پایۀ شناخت صحیح از محیط زیست و حفاظت تمام عیار از آن بنا نهاده شده است.

ما زیست شناسان بر این باوریم که دستیابی به شناخت همه جانبه و درست از محیط زیست بدون نگاه به آن از پنجره زیست شناسی ناممکن است. اکنون جوامع توسعه یافته و صنعتی هر روز بیش از پیش حقیقت این امر را درمی یابند و اندوه بار است که در دنباله روی از فرایند صنعتی شدن کشورهای غربی، اشتباهات آنان در نادیده گرفتن محیط زیست را پس از گذشته دهه ها دوباره تکرار کنیم و پند نگیریم.

توجه به محیط زیست در سال های اخیر که صدای آن به مدد اهالی فرهنگ و هنر در میان مردم طنین اندازه شده است، بسیار نوید بخش است، ولی حفاظت بر پایۀ اقدامات ناآگاهانه و بدون اتکا بر دانش، دستیابی به محیط زیست سالم و پایدار را امکان پذیر نخواهد کرد.

ضروری است که همۀ زیست شناسان کشور، چه آنان که در مرزهای دانش به جستجو می پردازند و چه آنان که به جنبه های کاربردی و فنی علوم زیستی روی آورده اند، در ترویج زیست شناسی یاری نمایند. امروز خوب زندگی کردن، بیشتر از گذشته نیازمند زیست شناسی است.

اینکه برای بیش از دو میلیون گونه از موجودات زنده حق زندگی قائل باشیم و حق تقدم حیات ساکنان صدها میلیون سالۀ زمین را محترم شماریم، لازم است ولی کافی نیست.

سه و نیم میلیارد سال است که حیات پایداری در زمین را تجربه می کند. گیاهان، جانوران و میکروارگانیسم ها نمونه های بی بدیلی از سازش با زمین و ساکنان آن را به تصویر کشیده اند. شیوۀ زندگی، اقتصاد حیات، تنوع پذیری، هماهنگی و سازگاری با همسایگان را هنوز باید از موجودات زنده آموخت و همچنان باید شناخت. گویی انسان در به کارگیری دانش زیست شناسی هنوز طفلی بیش نیست.

در ده هزار سال گذشته از عصر بهره کشی از اسب ها و چارپایان عبور کردیم و اکنون به مدد زیست شناسی در زمانی کوتاهتر از یک سده عصر بهره کشی از باکتری ها و دیگر یاخته ها را پشت سر گذاشته ایم. ما در تخریب زمین بسیار چالاک تر شده ایم!

افزایش دانش، کمتر توانسته تا رویکرد ما را نسبت به زندگی اصلاح کند و تنها توانایی های ما را برای مصرف بیشتر گسترش داده است. بی تردید بهبود سبک زندگی نیازمند آن است که آموخته هایمان از زیست شناسی را بسیار هوشمندانه تر از آنچه که هست، به کار بندیم.

در این راه، شاید بزرگترین دشواری در نگاه ما به زندگی نهفته باشد. در دو سدۀ اخیر دانش ما دربارۀ موجودات زنده با رشد شتابنده ای افزایش یافته است، زیست شناسی کاربردی و در قلۀ آن زیست فناوری در موارد بسیاری به بهبود کیفیت زندگی و افزایش رفاه کمک کرده است. با این حال زیست فناوری، کشاورزی را تنها در جهت افزایش کمیت محصول و مصرف بیشتر گسترش داده است و هنوز مبارزه بیولوژیک جایگاه مهمی در زراعت ندارد و سموم شیمیایی بیش از 95% بازار حذف حشرات و آفات از زمین های زراعی را به خود اختصاص می دهد. در بکارگیری زیست فناوری پزشکی و دارویی، اغلب سود و صرفۀ اقتصادی ظاهری حرف اول را می زند. در حالی که روش های پیشگیری از پوسیدگی دندان و حفاظت از آن چندان توسعه پیدا نمی کند! تقاضای مردم داروها و اعمال مربوط به زیبایی را بی حد گسترش داده است. سهم ما در بازار مصرف بوتاکس سالانه دو میلیون دلار و در بازار مصرف لوازم آرایش سالانه بیش از دو میلیارد دلار است!

افزون بر تهدیدات بیگانگان، ما مجموعۀ رفتارها و عملکرد زیستی مان را در معرض آسیب جدی قرار داده ایم. کیفیت تغذیه، خواب و بیداری، زادآوری، روابط اجتماعی، عادت ها، کار، شخصیت و نظرات ما می تواند و باید به کمک زیست شناسی به کیفیت مطلوب تری ارتقا یابد.

عبور ظفرمندانه از مسائل بحران آفرینی مانند، تحدید منابع آب، انرژی، حفاظت از جنگلها و مراتع، مهار ریزگردها و آلودگی هوا، ممانعت از فرسایش خاک و ... با گسترش آموزش عمومی و تعمیق درک ما از مفاهیم زیست شناسی و کاربرد آن ها امکان پذیرتر خواهد شد. برگزاری اولین کنفرانس زیست شناسی کاربردی و سبک زندگی فرصتی برای هم اندیشی است تا مسائل پیش رو را به درستی تبیین نماییم.